Bersekutu Bertambah Mutu

Hari Malaysia bukan sekadar ulang tahun sebuah tarikh. Ia mengingatkan kita bahawa Malaysia lahir daripada satu keputusan politik dan sejarah yang besar: wilayah dan masyarakat dengan pengalaman yang berbeza memilih untuk berkongsi sebuah masa depan dalam sebuah persekutuan.

Hantaran Rafizi Ramli sempena Hari Malaysia pada 16 September 2026 menjadi titik mula kepada tulisan ini. Hantaran itu sendiri ialah ucapan Hari Malaysia; tajuk “Bersekutu Bertambah Mutu” ialah pilihan editorial AyuhMalaysia untuk membawa perbincangan lebih jauh daripada ucapan perayaan kepada persoalan tentang mutu negara yang kita bina bersama.

Frasa itu bukan slogan parti. “Bersekutu Bertambah Mutu” ialah cogan yang tertera pada Jata Negara Malaysia. Justeru, ia wajar dibaca sebagai satu prinsip kenegaraan: kepelbagaian hanya menjadi kekuatan apabila kerjasama antara wilayah, komuniti dan institusi menghasilkan hasil yang lebih baik.

Selepas 63 tahun, soalan penting bukan sekadar sama ada Malaysia masih bersekutu. Soalannya: sejauh mana persekutuan itu benar-benar menambah mutu kehidupan rakyat?

Hari Malaysia mengingatkan kita bagaimana negara ini dibentuk

31 Ogos dan 16 September membawa makna sejarah yang berbeza. 31 Ogos 1957 menandakan kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu. Pada 16 September 1963 pula, Malaysia terbentuk sebagai sebuah persekutuan yang menggabungkan negeri-negeri Persekutuan Tanah Melayu dengan Sabah, Sarawak dan Singapura. Singapura kemudiannya berpisah daripada Malaysia pada 1965.

Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) ditandatangani pada 9 Julai 1963 oleh pihak-pihak yang terlibat dalam pembentukan Malaysia. Dokumen tersebut, bersama susunan perlembagaan dan laporan yang berkaitan, kekal menjadi antara asas penting untuk memahami hubungan Persekutuan dengan Sabah dan Sarawak.

Fakta sejarah ini penting kerana Malaysia tidak terbentuk daripada sebuah masyarakat yang seragam. Sejak awal, negara ini mengandungi perbezaan wilayah, sistem pentadbiran, budaya, agama, bahasa dan kepentingan ekonomi. Dengan kata lain, kepelbagaian bukan masalah yang muncul kemudian. Ia sebahagian daripada reka bentuk asal Malaysia.

“Bersekutu” tidak bermaksud menjadi seragam

Ada kecenderungan untuk menyamakan perpaduan dengan keseragaman: semua orang perlu mempunyai pandangan yang sama, menggunakan bahasa politik yang sama atau menerima satu tafsiran tunggal tentang negara. Itu bukan realiti sebuah persekutuan demokratik.

Sabah tidak perlu menjadi seperti Selangor untuk dianggap sebahagian daripada Malaysia. Sarawak tidak perlu mempunyai pengalaman sejarah yang sama dengan Johor. Masyarakat bandar pula tidak semestinya berhadapan tekanan ekonomi yang sama dengan masyarakat luar bandar. Perbezaan seperti ini perlu diurus, bukannya dinafikan.

Bersekutu bermaksud kita menerima bahawa kepentingan boleh berbeza tetapi masih terdapat ruang bersama: keselamatan, kemakmuran, keadilan, pendidikan, kesihatan, mobiliti sosial dan institusi yang boleh dipercayai.

Bahagian paling sukar ialah “bertambah mutu”

Cogan negara tidak berhenti pada perkataan “bersekutu”. Ia menyambung dengan tuntutan yang lebih berat: “bertambah mutu”. Di sinilah slogan bertukar menjadi ukuran prestasi.

Sebuah persekutuan tidak sepatutnya dinilai hanya daripada keupayaannya mengekalkan sempadan atau mengelakkan perpecahan. Ia juga perlu dinilai daripada hasil yang diterima rakyat.

Adakah seorang kanak-kanak di pedalaman Sabah mempunyai akses pendidikan dan internet yang setara dari segi fungsi dengan anak di bandar besar? Adakah keluarga di Sarawak menikmati infrastruktur yang sepadan dengan keperluan wilayahnya? Adakah pekerja di Lembah Klang memperoleh gaji yang mampu mengejar kos sara hidup? Adakah anak muda di Kelantan, Melaka atau Johor mempunyai peluang ekonomi yang membolehkan mereka membina masa depan di tempat sendiri?

Soalan-soalan seperti ini menjadikan “bertambah mutu” sesuatu yang boleh diuji. Ia mengalihkan perbincangan daripada simbol kepada hasil.

MA63 bukan sekadar bahan sejarah

Perbincangan mengenai MA63 masih hidup pada 2026. Pada 11 September 2026, beberapa hari sebelum Hari Malaysia, Majlis Tindakan Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 bermesyuarat di Kota Kinabalu. Antara isu yang terus dibincangkan ialah kajian semula Pemberian Khas Sabah, Borneonisasi perkhidmatan awam Persekutuan, keselamatan sempadan dan representasi Parlimen bagi Sabah dan Sarawak.

Perincian setiap tuntutan mempunyai dimensi undang-undang, kewangan dan politik yang kompleks. Namun satu perkara jelas: hubungan Persekutuan, Sabah dan Sarawak bukan persoalan yang selesai pada 1963. Ia terus dirunding melalui institusi, undang-undang dan proses politik semasa.

Maka federalisme yang matang tidak sepatutnya dilihat sebagai permainan menang-kalah. Lebih banyak kuasa kepada satu peringkat kerajaan tidak semestinya bermaksud pihak lain “kalah”. Soalan yang lebih berguna ialah: tahap kerajaan mana paling sesuai, paling cekap dan paling bertanggungjawab untuk menyelesaikan sesuatu masalah?

Patriotisme tidak bermaksud berhenti bertanya soalan sukar

Hari kebangsaan sering membawa bahasa yang sentimental: bendera, lagu, perpaduan dan rasa bangga. Semua itu mempunyai tempatnya. Tetapi patriotisme yang matang juga perlu membenarkan kritikan terhadap kelemahan negara.

Mengakui jurang pembangunan tidak bermaksud menolak Malaysia. Membincangkan kelemahan institusi bukan serangan terhadap negara. Menuntut hasil yang lebih baik daripada kerajaan pula bukan tanda kurang patriotik.

Sebaliknya, sebuah negara menjadi lebih kuat apabila rakyat boleh membezakan antara negara, kerajaan dan parti politik. Kerajaan boleh berubah. Parti boleh menang atau kalah. Tetapi institusi negara dan hak rakyat perlu terus berfungsi.

Institusi ialah “gam” sebuah negara yang pelbagai

Dalam negara berbilang kaum, agama dan wilayah, perpaduan tidak boleh bergantung kepada perasaan baik semata-mata. Ia memerlukan peraturan bersama yang dipercayai.

Mahkamah perlu dilihat sebagai bebas. Pilihan raya perlu dipercayai. Perkhidmatan awam perlu profesional. Parlimen dan Dewan Undangan Negeri perlu menjadi tempat dasar diperdebatkan secara bermakna. Penguatkuasaan pula perlu konsisten tanpa mengira kedudukan politik atau identiti.

Apabila institusi boleh dipercayai, rakyat kurang terdorong untuk melihat politik sebagai perebutan perlindungan antara kumpulan. Sebaliknya, mereka boleh menilai kerajaan berdasarkan prestasi dan dasar.

Perpaduan yang hanya bergantung pada slogan mudah retak. Perpaduan yang disokong institusi yang adil jauh lebih tahan.

Malaysia tidak kekurangan slogan perpaduan

Sepanjang sejarah moden negara, kita mempunyai pelbagai slogan dan kempen untuk menyatukan rakyat. Masalah utama Malaysia bukan kekurangan perkataan yang cantik. Cabarannya ialah menukar perkataan tersebut menjadi pengalaman sebenar.

Kita tidak boleh menyeru rakyat supaya bersatu tetapi pada masa yang sama memberi ganjaran politik kepada retorik yang menakutkan satu komuniti terhadap komuniti lain. Kita juga tidak boleh bercakap tentang keadilan wilayah jika perbincangan mengenai hak dan tanggungjawab hanya muncul setiap kali musim pilihan raya atau sambutan Hari Malaysia.

Ukuran yang lebih berguna ialah sama ada sistem menghasilkan kepercayaan: adakah rakyat percaya bahawa undang-undang akan melindungi mereka, peluang ekonomi terbuka, dan kerajaan boleh dipersoalkan tanpa mereka dianggap musuh?

Kepelbagaian hanya bernilai jika menghasilkan kelebihan

Malaysia memiliki kepelbagaian yang sering diraikan sebagai identiti. Namun kepelbagaian tidak secara automatik menghasilkan kekuatan. Ia boleh menjadi aset atau menjadi sumber ketegangan, bergantung pada bagaimana negara menguruskannya.

Bahasa yang pelbagai boleh membuka hubungan ekonomi dan budaya. Sabah dan Sarawak membawa kedudukan geopolitik, sumber, biodiversiti dan pengalaman masyarakat yang berbeza. Masyarakat yang datang daripada latar pendidikan dan budaya yang berbeza pula boleh memperkayakan proses membuat keputusan.

Tetapi semua kelebihan itu hanya muncul jika institusi membolehkan bakat bergerak, idea bersaing dan rakyat berasa mereka mempunyai kepentingan dalam masa depan bersama.

Politik juga perlu belajar mengurus perbezaan

“Bersekutu Bertambah Mutu” tidak bermaksud semua rakyat atau semua parti perlu bersetuju. Demokrasi wujud kerana manusia berbeza pendapat tentang cukai, subsidi, pendidikan, peranan kerajaan, pembangunan, agama, hak negeri dan pelbagai isu lain.

Negara yang matang bukan negara tanpa pertelingkahan. Ia negara yang mempunyai mekanisme untuk mengurus pertelingkahan tanpa merosakkan hubungan sosial atau menafikan hak pihak lain.

Ini semakin mencabar dalam era media sosial. Kandungan yang marah dan memecah-belahkan sering mendapat perhatian lebih cepat berbanding hujah bernuansa. Politik akhirnya mudah berubah menjadi pertandingan siapa paling berjaya menghasilkan kemarahan, bukan siapa paling berkesan menyelesaikan masalah.

Sebab itu budaya politik yang berasaskan data, semakan fakta dan pertanggungjawaban menjadi sebahagian daripada agenda perpaduan, walaupun ia jarang disebut demikian.

Daripada identiti kepada masalah bersama

Seorang graduan Melayu di Shah Alam, pekerja Cina di Johor Bahru, keluarga India di Melaka, peniaga Iban di Sibu dan anak muda Kadazan di Penampang mungkin mempunyai latar budaya yang berbeza. Tetapi sebahagian masalah kehidupan mereka boleh bertindih: kos rumah, gaji, penjagaan anak, pengangkutan, kualiti pendidikan, akses kesihatan dan peluang pekerjaan.

Politik yang hanya membaca rakyat melalui kategori identiti akan terlepas bahagian penting perubahan masyarakat Malaysia. Identiti tetap penting dan tidak perlu dinafikan, tetapi banyak cabaran negara hari ini memerlukan penyelesaian yang melangkaui sempadan kaum.

Jika “bersekutu” bermaksud kita menerima perbezaan, “bertambah mutu” memerlukan kita mengenal pasti masalah yang boleh diselesaikan bersama.

Mengapa cogan ini masih relevan pada 2026

Pada 2026, frasa “Bersekutu Bertambah Mutu” turut kembali disebut dalam ucapan rasmi kerajaan ketika membicarakan kepelbagaian dan perpaduan. Ini menunjukkan cogan tersebut masih mempunyai daya hidup dalam wacana kenegaraan, walaupun tafsiran politik terhadapnya boleh berbeza.

Yang lebih penting, cogan itu memberi kita dua ujian yang agak jelas. Pertama, adakah sistem kita membolehkan rakyat dan wilayah yang berbeza hidup bersama secara adil? Kedua, adakah kerjasama itu benar-benar meningkatkan mutu negara?

Kita boleh berdebat panjang tentang ideologi. Tetapi jika mutu sekolah merosot, peluang ekonomi sempit, institusi tidak dipercayai dan jurang wilayah kekal, maka kata-kata tentang perpaduan kehilangan sebahagian maknanya.

Bersekutu bukan destinasi

Pembentukan Malaysia pada 16 September 1963 bukan penghujung proses membina negara. Ia adalah permulaan kepada satu projek yang perlu diperbaharui oleh setiap generasi.

Generasi awal berhadapan persoalan pembentukan dan kelangsungan negara. Generasi berikutnya melalui industrialisasi, urbanisasi dan pembangunan pesat. Generasi hari ini berhadapan perubahan teknologi, kecerdasan buatan, penuaan penduduk, perubahan iklim, persaingan geopolitik, kos sara hidup dan struktur ekonomi yang berubah.

Justeru, semangat Hari Malaysia tidak cukup jika hanya diulang melalui upacara. Ia perlu diterjemah kepada satu disiplin politik dan pentadbiran: menerima kepelbagaian, menjaga perjanjian, memperkukuh institusi dan menilai kejayaan berdasarkan hasil.

Selepas 63 tahun, apa ukuran kita?

Mungkin soalan terbaik sempena Hari Malaysia bukan “adakah kita bersatu?” kerana jawapan kepada soalan itu sentiasa berubah mengikut isu dan keadaan.

Soalan yang lebih berguna ialah: adakah cara kita bersekutu menjadikan Malaysia lebih baik?

Lebih adil dalam peluang. Lebih cekap dalam pentadbiran. Lebih tinggi mutu pendidikan dan kesihatan. Lebih matang dalam mengurus perbezaan. Lebih seimbang antara wilayah. Lebih terbuka kepada bakat. Dan lebih yakin bahawa perbezaan tidak semestinya membawa kepada perpecahan.

Malaysia tidak boleh sekadar kekal bersama. Malaysia perlu menjadi semakin baik. Itulah tuntutan sebenar di sebalik dua perkataan terakhir: bertambah mutu.

Pada Hari Malaysia, mungkin itu ukuran yang paling jujur. Bukan sekadar bertanya sama ada kita masih bersekutu, tetapi sejauh mana, selepas 63 tahun, kita benar-benar telah bertambah mutu.

FAQ Ringkas

Apa maksud “Bersekutu Bertambah Mutu”?

Ia ialah cogan pada Jata Negara Malaysia. Dalam konteks artikel ini, ia dibaca sebagai idea bahawa kepelbagaian dan kerjasama dalam sebuah persekutuan sepatutnya menghasilkan negara yang lebih kuat dan kehidupan rakyat yang lebih baik.

Apa beza Hari Kebangsaan dan Hari Malaysia?

Hari Kebangsaan pada 31 Ogos memperingati kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu pada 1957. Hari Malaysia pada 16 September memperingati pembentukan Malaysia pada 1963.

Apa kaitan MA63 dengan Hari Malaysia?

Perjanjian Malaysia 1963 ialah antara dokumen utama yang berkaitan dengan pembentukan Malaysia. Ia kekal relevan dalam perbincangan hubungan Persekutuan dengan Sabah dan Sarawak.

Mengapa cogan ini masih relevan hari ini?

Kerana Malaysia masih perlu mengurus kepelbagaian wilayah, kaum, agama dan pengalaman ekonomi. Cogan itu memberi ukuran yang mudah tetapi mencabar: kerjasama sepatutnya meningkatkan mutu negara, bukan sekadar mengekalkan status quo.

Rujukan dan Sumber

1. Hantaran Facebook Rafizi Ramli sempena Hari Malaysia 2026 — pencetus artikel

2. Jabatan Penerangan Malaysia — Lambang Kebesaran Negara

3. State Attorney-General’s Chambers, Sabah — Agreement Relating to Malaysia

4. Bahagian Hal Ehwal Sabah dan Sarawak, JPM — Bahan rujukan MA63

5. Arkib Negara Malaysia — Malaysia Day Celebration in Sabah, 16 September 1963

6. Pejabat Perdana Menteri — Peluncuran Bulan Kebangsaan dan Kibar Jalur Gemilang 2026

7. UKAS, 14 September 2026 — perkembangan pelaksanaan MA63

Nota editorial: Artikel ini ialah analisis editorial. Hantaran Facebook yang dirujuk digunakan sebagai titik mula perbincangan; fakta sejarah, institusi dan MA63 disemak menggunakan sumber rasmi yang disenaraikan di atas.