PISA 2025 Malaysia: Apa Maknanya untuk Agenda Pendidikan BERSAMA?

Keputusan PISA 2025 menunjukkan masalah pendidikan Malaysia bukan sekadar soal kedudukan antarabangsa. Matematik terus merosot, majoriti murid belum mencapai tahap asas dalam beberapa bidang, dan jurang antara potensi pelajar dengan hasil pembelajaran masih besar. Selepas memahami masalah itu, barulah wajar ditanya: sejauh mana sasaran pendidikan BERSAMA memberi ukuran yang jelas, dan apa yang masih perlu diperincikan?

Keputusan yang perlu dibaca lebih dalam

Keputusan Programme for International Student Assessment atau PISA 2025 sepatutnya menjadi salah satu perbincangan dasar pendidikan paling penting tahun ini. Bukan kerana Malaysia perlu obses mengejar ranking antarabangsa, dan bukan juga kerana PISA boleh menceritakan segala-galanya tentang sistem pendidikan negara. PISA berguna kerana ia menguji satu perkara yang sangat praktikal: selepas kira-kira sedekad berada dalam sistem persekolahan, sejauh mana anak berumur 15 tahun mampu menggunakan apa yang dipelajari untuk membaca, berfikir, menyelesaikan masalah dan memahami dunia sebenar? [1] [2]

Malaysia mencatat 419 mata bagi Sains, 393 bagi Bacaan dan 397 bagi Matematik. Berbanding PISA 2022, skor Sains meningkat tiga mata dan Bacaan lima mata, tetapi kedua-dua perubahan itu tidak dianggap sebagai perubahan yang signifikan secara statistik. Matematik pula turun 11 mata. OECD merumuskan prestasi Malaysia dalam Sains dan Bacaan sebagai lebih kurang sama dengan 2022, manakala Matematik lebih rendah. [1]

Maksudnya, naratif bahawa keputusan terkini sudah menunjukkan pemulihan pendidikan Malaysia perlu dibaca dengan berhati-hati. Kenaikan angka yang kecil tidak semestinya sama dengan peningkatan sebenar pada tahap populasi murid. [1] [2]

Masalah sebenar bukan tiga atau lima mata

Perbezaan tiga mata dalam Sains atau lima mata dalam Bacaan kedengaran seperti peningkatan. Namun PISA menggunakan sampel murid dan instrumen penilaian yang mempunyai ketidakpastian statistik. OECD menjelaskan bahawa perbandingan perlu mengambil kira sampling error, measurement error dan, bagi perbandingan rentas kitaran, link error. Perubahan kecil tidak sepatutnya terus dibaca sebagai kemajuan substantif. [2]

Angka yang jauh lebih membimbangkan ialah tahap penguasaan asas. Hanya 35% pelajar Malaysia mencapai sekurang-kurangnya Tahap 2 dalam Matematik. Dalam Sains, 54% mencapai Tahap 2 atau lebih, manakala dalam Bacaan hanya 44%. Dengan kata lain, kira-kira 65% berada di bawah tahap asas Matematik, 46% di bawah tahap asas Sains dan 56% di bawah tahap asas Bacaan. [1]

Bidang PISA 2025	Tahap 2 atau lebih	Di bawah Tahap 2
Sains	54%	46%
Bacaan	44%	56%
Matematik	35%	65%

Sumber: OECD, PISA 2025 Malaysia Country Note [1]

Tahap 2 bukan matematik lanjutan

Tahap 2 bukan standard matematik lanjutan. Menurut OECD, pada tahap minimum ini seorang murid sepatutnya sudah boleh mengenal pasti bagaimana situasi mudah boleh diterjemahkan dalam bentuk matematik, termasuk membandingkan jarak antara dua laluan atau menukar harga kepada mata wang lain. Ini menjadikan isu PISA jauh lebih dekat dengan kehidupan seharian daripada sekadar nombor ranking. [1]

Dalam forum YBM #63, isu yang sama dibincangkan melalui contoh penukaran mata wang untuk menggambarkan betapa asasnya kemahiran yang sedang diuji. Perbincangan itu menekankan bahawa masalah utama bukan semata-mata Malaysia berada di belakang negara tertentu, tetapi terlalu ramai pelajar belum sampai ke ambang fungsi asas yang PISA cuba ukur. [5]

Malaysia masih belum kembali ke tahap 2018

Alasan kehilangan pembelajaran semasa pandemik COVID-19 memang mempunyai asas. Pandemik memberi kesan besar kepada pendidikan di banyak negara. Tetapi PISA 2025 tidak membenarkan kita berhenti pada penjelasan tersebut. [1] [2]

Berbanding 2018, prestasi purata Malaysia masih lebih rendah dalam ketiga-tiga bidang utama. Bahagian pelajar yang berada di bawah Tahap 2 meningkat sebanyak 24 mata peratusan dalam Matematik, 10 mata peratusan dalam Bacaan dan 10 mata peratusan dalam Sains. [1]

Pada peringkat global, OECD turut mengingatkan bahawa kelemahan prestasi di banyak negara telah bermula sebelum pandemik. PISA 2025 mencatat prestasi purata OECD paling rendah setakat ini dalam Sains, Bacaan dan Matematik. COVID ialah sebahagian daripada cerita, tetapi bukan keseluruhan cerita. [2]

Lihat negara serantau, bukan sekadar negara kaya

Perbandingan dengan Singapura sering mendominasi perbincangan pendidikan Malaysia. Singapura memang berada jauh di hadapan. Tetapi untuk memahami hala tuju, perbandingan serantau yang lebih luas juga berguna. [2]

Negara	Sains	Bacaan	Matematik
Brunei Darussalam	439	426	435
Thailand	432	392	407
Malaysia	419	393	397
Cambodia	382	347	366

Skor purata PISA 2025. Sumber: OECD [2]

Thailand kini lebih tinggi daripada Malaysia dalam Sains dan Matematik, sementara Bacaan hampir sama. Brunei pula berada lebih tinggi dalam ketiga-tiga bidang. Cambodia masih mempunyai skor mutlak lebih rendah daripada Malaysia, tetapi perubahan jangka pendeknya menarik perhatian: antara 2022 dan 2025, skornya meningkat 35 mata dalam Sains, 18 mata dalam Bacaan dan 29 mata dalam Matematik. Thailand juga menunjukkan peningkatan dalam ketiga-tiga bidang sepanjang tempoh yang sama. [2]

Ini tidak bermakna mana-mana negara pasti akan memintas Malaysia dalam kitaran berikutnya. PISA bukan alat untuk membuat ramalan pilihan raya atau ramalan ranking masa hadapan. Tetapi pengalaman negara lain menunjukkan sesuatu yang lebih berguna: trajektori pendidikan boleh berubah. Kemerosotan bukan hukum alam, dan kemajuan juga tidak datang secara automatik. [2]

Kita tidak boleh menyelesaikan masalah yang salah

Satu lagi dapatan PISA 2025 penting kerana ia mencabar stereotaip bahawa masalah pendidikan Malaysia berpunca semata-mata daripada generasi muda yang tidak mahu belajar. [1] [2]

OECD mendapati Malaysia antara sistem yang mencatat peningkatan besar dalam bahagian pelajar yang menyatakan mereka memberikan usaha tambahan apabila kerja menjadi lebih mencabar. Dalam laporan penuh, indikator ketekunan dan rasa ingin tahu pelajar Malaysia juga tidak menggambarkan populasi yang secara mudah boleh dilabel tidak berminat belajar. [2]

Malah dalam computational problem solving, Malaysia memperoleh 484 mata. Prestasi ini masih di bawah purata OECD, tetapi OECD menyatakan Malaysia berada lebih 30 mata di atas jangkaan berdasarkan prestasi Sainsnya. Ini menunjukkan profil kebolehan pelajar Malaysia lebih kompleks daripada satu angka purata. [1] [2]

Kesimpulannya bukan bahawa keadaan sudah baik. Sebaliknya, diagnosis perlu lebih tepat. Jika sebahagian pelajar menunjukkan keinginan dan daya usaha tetapi hasil pembelajaran kekal lemah, perhatian mesti turut diberikan kepada kurikulum, pedagogi, pendidikan awal, kepimpinan sekolah, latihan guru, persekitaran pembelajaran dan pelaksanaan sistem. [2]

Banyak duit tidak semestinya menghasilkan pembelajaran yang lebih baik

Perbahasan pendidikan sering kembali kepada satu jawapan mudah: tambah peruntukan. Wang memang penting. Sekolah memerlukan guru, bangunan, makmal, bahan pembelajaran dan teknologi. Tetapi PISA 2025 mengingatkan bahawa jumlah wang sahaja tidak menjamin hasil. [2]

OECD menunjukkan bahawa kekayaan negara menerangkan hanya sebahagian daripada perbezaan prestasi, dan pilihan dasar serta keberkesanan perbelanjaan sangat penting. Contohnya, Luxembourg membelanjakan jauh lebih banyak per pelajar berbanding beberapa negara Eropah lain tetapi tidak semestinya memperoleh skor Sains yang lebih tinggi. [2]

Soalan dasar yang lebih penting ialah apa yang berlaku selepas wang diperuntukkan: adakah intervensi yang dipilih tepat, adakah guru mempunyai masa untuk mengajar, adakah latihan meningkatkan pedagogi, adakah kepimpinan sekolah mampu memimpin perubahan, dan adakah murid yang ketinggalan dikenal pasti lebih awal? [2]

Reformasi perlu bermula sebelum Tahun Satu

PISA mengukur remaja berumur 15 tahun, tetapi sebahagian asas kepada pencapaian mereka dibina jauh lebih awal. RMK13 menetapkan sasaran enrolmen pendidikan prasekolah sebanyak 98% menjelang 2030 dan kerajaan menyatakan arah untuk mewajibkan prasekolah bermula umur lima tahun. [4]

BERSAMA pula membawa agenda pendidikan awal universal, termasuk pendidikan prasekolah percuma dan akses yang lebih menyeluruh untuk kanak-kanak berumur empat hingga lima tahun. Secara dasar, kedua-dua pendekatan mengakui bahawa pendidikan awal ialah sebahagian daripada penyelesaian jangka panjang. [3] [4]

Apa pula kaitannya dengan BERSAMA?

Selepas melihat keputusan PISA, barulah sasaran pendidikan BERSAMA boleh dinilai dalam konteks yang betul. Pada agenda rasminya, BERSAMA menetapkan sasaran agar Malaysia berada dalam kuartil teratas PISA. Parti itu menyatakan pelaburan dan pembaharuan pendidikan perlu dipandu oleh matlamat akhir yang boleh diukur melalui penilaian antarabangsa seperti PISA. [3]

Dalam forum YBM #63, PISA turut dikaitkan dengan kerja dasar BERSAMA dan Kertas Kancil. Perbincangan itu menyatakan bahawa agenda pendidikan akan diperincikan lagi dan PISA digunakan sebagai salah satu ukuran hasil yang hendak dituju. [5]

Namun 'kuartil teratas' ialah sasaran, bukan pelan pelaksanaan. Untuk menjadi dasar awam yang boleh diuji, sasaran itu memerlukan lapisan kedua: berapa peratus pelajar mesti melepasi Tahap 2 Matematik, Bacaan dan Sains; bagaimana murid yang ketinggalan akan dipulihkan; apakah sasaran bagi kumpulan sosioekonomi berbeza; apakah intervensi pendidikan awal yang diprioritikan; berapa kosnya; dan bagaimana prestasi guru serta sekolah akan disokong dan diukur. [1] [3]

Sasaran BERSAMA dan sasaran kerajaan tidak sama

RMK13 menetapkan sasaran supaya pencapaian skor PISA Malaysia berada setara dengan purata antarabangsa menjelang 2030. BERSAMA pula menetapkan sasaran kuartil teratas. Kedua-duanya merupakan sasaran hasil yang boleh diukur, tetapi tahap ambisi dan implikasi pelaksanaannya berbeza. [3] [4]

PISA 2025 memberi garis dasar baharu untuk menilai kedua-dua sasaran tersebut. Laporan tahun ini melibatkan lebih 760,000 pelajar yang mewakili sekitar 33 juta remaja berumur 15 tahun di 91 negara dan ekonomi. Sasaran kuartil teratas, secara konsep, bermaksud berada dalam sekitar satu perempat sistem pendidikan yang dinilai dalam sesuatu kitaran, walaupun kedudukan tepat akan berubah mengikut peserta dan prestasi negara lain. [2] [3]

Jangan jadikan PISA satu lagi slogan pendidikan

Kesilapan paling mudah ialah menjadikan PISA sebagai satu lagi slogan: naik ranking, lancarkan program, tubuhkan jawatankuasa, perkenalkan modul dan kemudian tunggu keputusan tiga tahun kemudian. [2]

OECD mencadangkan sesuatu yang lebih substantif. Sistem pendidikan perlu mengutamakan penguasaan mendalam terhadap perkara teras berbanding terlalu banyak kandungan secara cetek. Kurikulum, pengajaran dan pentaksiran perlu selari. Guru bukan sahaja memerlukan pengetahuan subjek, tetapi kemahiran menerangkan, mengurus kelas dan mengekalkan penglibatan pelajar. Sumber pula perlu lebih tertumpu kepada sekolah dan murid yang paling memerlukan. [2]

Dalam era AI, cabarannya lebih besar. PISA 2025 menunjukkan penggunaan digital yang sederhana untuk pembelajaran boleh berkait dengan hasil lebih baik, tetapi gangguan digital berkait dengan pencapaian lebih lemah. OECD juga mengingatkan bahawa AI sepatutnya menyokong proses berfikir, bukan menggantikannya. [2]

Mengejar PISA tidak sepatutnya bermaksud melatih pelajar menjawab PISA. Matlamat yang lebih bermakna ialah membina sistem yang menghasilkan kanak-kanak yang benar-benar boleh membaca, memahami, menilai bukti, mengira, menyelesaikan masalah dan belajar sendiri. Jika pembelajaran sebenar bertambah baik, skor PISA sepatutnya bergerak sebagai akibatnya. [2]

PISA sebagai kompas, bukan trofi

OECD sendiri mengingatkan bahawa PISA bukan sekadar 'league table'. Ia sepatutnya berfungsi sebagai kompas: alat untuk membandingkan sistem, mengenal pasti masalah dan belajar daripada negara yang berjaya memperbaiki pendidikan mereka. [2]

Bagi Malaysia, kompas PISA 2025 menunjukkan arah yang tidak selesa. Matematik merosot berbanding 2022. Sains dan Bacaan belum menunjukkan perubahan yang signifikan. Terlalu ramai remaja belum menguasai kemahiran asas selepas bertahun-tahun berada di sekolah. [1]

Dalam konteks itu, sasaran BERSAMA untuk membawa Malaysia ke kuartil teratas PISA memberi satu ukuran hasil yang jelas, tetapi ia juga mewujudkan soalan yang mesti dijawab dengan terperinci: apakah perubahan struktur yang diperlukan, berapa kosnya, berapa lama diperlukan, siapa yang bertanggungjawab melaksanakannya, dan apakah KPI yang membolehkan rakyat mengetahui sama ada sistem benar-benar bergerak ke hadapan? [3]

Itulah perbincangan pendidikan yang PISA 2025 patut cetuskan: bukan sekadar siapa yang patut dipersalahkan, tetapi bagaimana Malaysia membina sistem pendidikan yang mampu menghasilkan penguasaan sebenar untuk generasi akan datang. [1] [2]