Isu rasuah terus menjadi antara kebimbangan utama rakyat Malaysia, khususnya apabila pelbagai kes berprofil tinggi muncul dari semasa ke semasa. Namun dalam perbincangan terkini yang diketengahkan dalam podcast YBM #34, timbul satu persoalan yang lebih mendalam: adakah strategi negara dalam memerangi rasuah terlalu tertumpu kepada tindakan menangkap pesalah, berbanding mencegah rasuah daripada berlaku sejak awal?
Perbahasan ini membuka ruang kepada perbincangan lebih luas mengenai keberkesanan pendekatan semasa, peranan institusi seperti Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), serta keperluan reformasi sistem yang lebih menyeluruh.
Dua Pendekatan Berbeza Dalam Memerangi Rasuah
Secara umum, usaha membanteras rasuah boleh dilihat melalui dua pendekatan utama.
Pendekatan pertama ialah pendekatan penguatkuasaan, iaitu tindakan selepas kesalahan berlaku. Ini termasuk proses siasatan, tangkapan, pendakwaan dan hukuman terhadap individu yang terlibat dalam rasuah.
Pendekatan kedua pula ialah pendekatan pencegahan, yang menumpukan kepada pembaikan sistem pentadbiran supaya peluang untuk melakukan rasuah menjadi lebih sukar.
Dalam perbincangan podcast tersebut, kedua-dua pendekatan ini digambarkan sebagai konsep “cure versus prevention”– iaitu rawatan selepas penyakit berlaku berbanding usaha mencegah penyakit daripada muncul.
Menurut pandangan yang dibincangkan, Malaysia selama ini dilihat lebih menekankan aspek penguatkuasaan, khususnya melalui tangkapan oleh SPRM, sedangkan usaha memperkukuh sistem pencegahan mungkin belum mencapai tahap yang sama.
Peranan SPRM Dan Tumpuan Kepada Penguatkuasaan
SPRM merupakan institusi utama negara dalam memerangi rasuah.
Agensi ini mempunyai kuasa untuk menjalankan siasatan, membuat tangkapan dan mengemukakan kes kepada pihak pendakwaan. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, pelbagai kes rasuah yang melibatkan tokoh politik, pegawai kerajaan dan tokoh korporat telah disiasat oleh SPRM.
Tangkapan berprofil tinggi sering menjadi tajuk utama media dan dianggap sebagai bukti komitmen kerajaan dalam memerangi rasuah.
Namun dalam perbincangan podcast tersebut, timbul persoalan sama ada pendekatan yang terlalu bergantung kepada penguatkuasaan boleh menyelesaikan masalah rasuah secara jangka panjang.
Ini kerana tangkapan hanya berlaku selepas kesalahan dilakukan, sedangkan pencegahan memerlukan perubahan kepada struktur dan sistem pentadbiran.
Sistem Yang Membenarkan Rasuah Berlaku
Antara isu yang diketengahkan ialah bagaimana sistem pentadbiran tertentu boleh membuka ruang kepada rasuah.
Sebagai contoh, dalam beberapa kes perolehan kerajaan, terdapat dakwaan bahawa kartel syarikat boleh mengawal banyak syarikat sekaligus untuk menyertai proses tender.
Dalam situasi seperti ini, walaupun terdapat banyak syarikat yang membida sesuatu projek, sebenarnya ia mungkin dikawal oleh pihak yang sama.
Perkara seperti ini menunjukkan bahawa masalah rasuah bukan hanya melibatkan individu, tetapi juga berkait rapat dengan kelemahan dalam struktur sistem perolehan dan pentadbiran.
Sekiranya kelemahan sistem tersebut tidak diperbaiki, tangkapan terhadap individu tertentu mungkin tidak menghalang kemunculan kes rasuah baharu pada masa hadapan.
Isu Tapisan Dan Integriti Dalam Pelantikan
Satu lagi perkara yang dibincangkan dalam podcast tersebut ialah soal tapisan integriti dalam pelantikan jawatan penting dalam kerajaan dan agensi awam.
Dalam teori pentadbiran, pelantikan pegawai kanan biasanya melalui pelbagai proses saringan bagi memastikan individu yang dilantik mempunyai integriti dan kelayakan yang tinggi.
Namun apabila terdapat kes rasuah yang melibatkan individu dalam kedudukan penting, ia menimbulkan persoalan tentang keberkesanan proses tapisan tersebut.
Persoalan ini bukan sekadar berkaitan individu, tetapi juga berkait rapat dengan tahap ketelusan dan akauntabiliti dalam sistem pentadbiran negara.
Kepentingan Budaya Integriti
Dalam perbincangan tersebut, isu rasuah turut dilihat dari sudut budaya organisasi dan kepimpinan.
Rasuah tidak hanya berlaku kerana kelemahan undang-undang atau sistem pentadbiran. Ia juga boleh berlaku apabila wujud budaya yang terlalu toleran terhadap penyalahgunaan kuasa.
Dalam konteks ini, kepimpinan memainkan peranan penting dalam menentukan budaya integriti sesebuah organisasi.
Sekiranya pemimpin menunjukkan komitmen jelas terhadap integriti dan ketelusan, mesej tersebut akan memberi kesan kepada keseluruhan struktur pentadbiran.
Sebaliknya, jika budaya “mengiyakan” atau menyokong pemimpin tanpa semak imbang menjadi norma, risiko penyalahgunaan kuasa boleh meningkat.
Keperluan Pendekatan Lebih Menyeluruh
Perbincangan dalam podcast YBM #34 menekankan bahawa usaha memerangi rasuah memerlukan pendekatan yang lebih menyeluruh.
Penguatkuasaan melalui tangkapan dan pendakwaan tetap penting kerana ia memberi isyarat bahawa rasuah tidak akan dibiarkan tanpa tindakan.
Namun pada masa yang sama, pembaikan sistem pentadbiran perlu dilaksanakan bagi mengurangkan ruang berlakunya rasuah.
Antara aspek yang sering dibangkitkan termasuk:
- meningkatkan ketelusan dalam proses perolehan kerajaan
- memperkukuh sistem audit dan pemantauan
- memperbaiki prosedur pelantikan dan tapisan integriti
- mengurangkan pemusatan kuasa dalam proses membuat keputusan
Pendekatan ini bertujuan memastikan rasuah bukan sahaja dihukum selepas berlaku, tetapi juga menjadi lebih sukar untuk dilakukan sejak awal.
Kesimpulan
Perdebatan mengenai “tangkap atau cegah” dalam memerangi rasuah membuka ruang kepada perbincangan lebih mendalam tentang strategi jangka panjang negara.
Walaupun tindakan penguatkuasaan oleh SPRM memainkan peranan penting dalam memastikan pesalah dibawa ke muka pengadilan, pencegahan melalui reformasi sistem pentadbiran juga perlu diberi perhatian yang sama.
Dalam konteks ini, usaha membanteras rasuah tidak boleh bergantung kepada satu institusi atau satu pendekatan sahaja. Ia memerlukan kombinasi penguatkuasaan yang tegas, sistem pentadbiran yang telus serta budaya integriti yang kukuh dalam kalangan pemimpin dan penjawat awam.
Perbincangan seperti yang diketengahkan dalam podcast YBM #34 menunjukkan bahawa persoalan mengenai rasuah bukan sekadar isu undang-undang, tetapi juga berkait rapat dengan struktur pentadbiran dan budaya politik negara.
